Klett

13.12.2018, 12:50

Kako zovemo simbol @

U široku upotrebu, koja je danas poznata većini korisnika komunikcije na internetu, simbol @ ušao je 1971. godine, kada je kompjuterski naučnik Rej Tomlinson (Ray Tomlinson) pokušao da nađe rešenje kako da poveže kompjuterske programere jedne sa drugima. Njegov izazov sastojao se u problemu kako nasloviti poruku koju piše jedan korisnik i koja se preko mreže šalje na drugi kompjuter. Adresi je trebalo zasebno ime i ime kompjutera koji može da koristi više korisnika. Tako je Rej Tomlinson odlučio da iskoristi simbol @ da razdvoji te dve adrese. Glavni kriterijum priodabiru baš tog simbola bio je u njegovoj maloj rasprostranjenosti u programima i operativnim sistemima. Na taj način je savremena upotreba ovog simbola postala karakteristična za imenovanje imejl adresa, npr. ime.prezime@yahoo.com, što bi značilo da je korisnik pod nazivom ime.prezime lociran (eng. located at, directed at) na sajtu yahoo.com, a simbol @ postao je deo svih kompjuterskih tastatura.

Iako se ustalio u komunikaciji na internetu, istorija simbola @ zapravo seže daleko u prošlost. Prema jednoj teoriji, znak je nastao kao trgovački stenografski simbol za izraz each at („svaki zasebno”) i grafički je podsećao na malo slovo a unutar malog slova e, da bi se razlikovao od drugog simbola „et”(at), koji je predstavljen samo slovom a ili rečju per. Na primer, cena od 12 jabuka @ $1 bila bi 12 dolara, dok bi cena 12 jabuka at $1 bila 1 dolar. Druga teorija u vezi sa nastankom ovog simbola vezuje se za srednjovekovne monahe i skraćenice koju su koristili za latinski predlog ad (u značenju „na, prema, od, o”) uz broj. Skraćenica se koristila pre svega da bi se uštedeo prostor i mastilo u uslovima kada su se knjige ručno prepisivale i umnožavale, a pomenuti predlog bio jedan od najčešće upotrebljavanih.

U italijanskom jeziku simbol @ interpretira se tako da znači amforu, jedinicu težine koja se bazira na kapacitetu standardne amfore (posude), ali i jedinicu sa značenjem „po ceni od”. S druge strane, simbol se u španskom i portugalskom već dugo koristi kao abrevijacija za arobu (arroba), što je jedinica težine ekvivalentna težini od oko 11,5 kilograma, a izvedena je od arapskog izraza za jednu četvrtinu koji se izgovara ar-rub. Na osnovu ovih značenja, u savremenom engleskom jeziku simbol @ dobio je i komercijalnu upotrebu u računovodstvu i ekonomiji sa značenjem „po ceni od” (at the rate of), ali se danas retko koristi u finansijskim dokumentima.

U francuskom, španskom i portugalskom naziv za ovaj simbol danas je aroba (franc. arobase; špan. i por. arroba), po navedenoj pozajmljenici iz arapskog, dok se u engleskom jeziku ustalio naziv „et” u značenju „na” (at, skraćeno od at the rate of). Većina svetskih jezika prihvatila je ovakav način izgovora simbola @ (et) u zvaničnoj komunikaciji, međutim, u razgovornom stilu i žargonu mogu se naći i drugi nazivi. Tako u beloruskom, ukrajinskom i italijanskom otkrivamo da se ovaj simbol zove i puž. U jezicima kao što su afrikans, holandski i rumunski nazivaju ga i majmunov rep, ili majmunče u poljskom, a u danskom i švedskom slonova surla. U jermenskom je poznat i kao štene (shnik), u finskom kao mačji rep (kissanhanta), u nemačkom kao majmun-pauk (Klammeraffe), u grčkom kao guščica ili pače (παπάκι, papaki), u ruskom kao pas (собака), a u mađarskom crv (kukac).

U ponekim jezicima naziv ovog simbola preneo se sa naziva hrane karakterističnog izgleda, pa ga tako u češkom i slovačkom zovu po ribljoj rolnici zavináč, a u hebrejskom štrudla (krukhit). Takođe, aktuelni su i opisni nazivi ovog simbola, pa tako u kineskom on može biti poznat i kao quan a (zaokruženo a) ili hua a (čipkasto a), u norveškom kao zakrivljena alfa (krollalfa), u bugarskom loše napisano a (кльомба), a u vijetnamskom kao savijeno a ili iskrivljeno a. Takođe, u Morzeovu azbuku ovaj simbol je unet 2004. godine sa posebnom namenom za diktiranje imejl adresa i poznat jekao kombincija koda A i koda C (•–•–•). Ovo je jedina promena koja je u ovu azbuku uneta još od Prvog svetskog rata. Na osnovu onlajn-ankete koju smo sproveli na Fejsbuku u jezičkoj grupi Svaki dan po jedno pravilo iz oblasti jezičke kulture, zaključili smo da su i u srpskom jeziku aktuelni različiti nazivi za ovaj simbol.

Iako ga većina korisnika naziva „et” (u nekim slučajevima koristeći varijantu „eta”), ispitanici su se ipak odlučili i za nazive: majmun, majmunče, majmunsko a, manki (eng. monkey), manki a, slonče, slonova surla, slonovo uvo, svinjsko uvo, mala patka. Pojedini nazivi su slikoviti (virić, spiralica), drugi su opisni (a u kružiću, zavijeno a) ili ekspresivni (ludo a), a i ovde nalazimo hranu kao izvornu motivaciju za prenos naziva (burek). Ova anketa, kao i primeri nazivanja simbola @ u različitim svetskim jezicima, pokazuju nam da je u procesu nominacije ovog simbola najaktivniji mehanizam u kome se imenovanje vrši prema fizičkoj sličnosti sa nekom životinjom (majmun, slon, puž) ili delom tela životinje koji ima karakterističan savijeni izgled (majmunov rep, slonov rep, slonovo uvo itd.).

 

(Preuzeto iz knjige Jezikofil)